DạyhọcIntel.net  

Bộ Giáo dục
Đào tạo

Chương trình dạy học
của Intel tại Việt Nam

Tài liệu
Hướng dẫn Kỹ năng

Viện Nghiên cứu Giáo dục
ĐH Sư Phạm TP. HCM

Intel Teach Elements


Trở lại   DạyhọcIntel.net > Góc thư giãn > Góc trò chuyện > Những lời chúc mừng > Lễ hội

Reply
 
Công cụ chủ đề Kiểu hiển thị
Old 27-01-2009, 13:24   #1
Tìm hiểu bàn thờ ngày Tết!
phonglan1510 phonglan1510 is offline 27-01-2009, 13:24

Thờ phụng tổ tiên là một trách nhiệm có tính cách luân lý đối với người Việt Nam, thể hiện cho nhu cầu được phát lộ tình cảm và niềm tin huyết thống trong môi trường gia đình. Công việc chăm chút bàn thờ là cách để con cháu bày tỏ lòng yêu kính và tưởng nhớ đến ông bà tổ tiên. Nhiều bạn trẻ đã có thư hỏi về ý nghĩa bài trí bàn thờ, nhân ngày tết mời các bạn cùng tìm hiểu qua bài viết của Kim Thoa Ý nghĩa của sự sạch sẽ



Công việc chăm chút bàn thờ là cách để con cháu bày tỏ lòng yêu kính và tưởng nhớ đến ông bà tổ tiên.

Bàn thờ là nơi ngự vị của các bậc tiền nhân trong gia đình vì thế nó thường được đặt ở vị trí trung tâm và cao nhất trong nhà. Điều này không chỉ để tránh sự va chạm mà còn tránh gió, bụi bặm và côn trùng. Việc lau dọn sạch sẽ bàn thờ là công việc trước tiên và được thực hiện một cách cẩn thận, tỉ mỉ.
Chổi quét hoặc khăn lau bàn thờ thường được dùng riêng, và rất hạn chế sự chung đụng. Nước lau bàn thờ thường được dùng từ nguồn nước sạch sẽ, có người còn dùng nước mưa thậm chí nước nấu từ lá trầu, lá bồ đề để lau.
Trong tâm thức người Việt, người đã khuất và người còn sống luôn có một mối quan hệ mật thiết với nhau. Không gian thờ tự là không gian thiêng liêng trong gia đình, là nơi lưu giữ nhiều ẩn ức tình cảm giữa các thế hệ, chính vì thế việc giữ gìn bàn thờ luôn sạch sẽ, mát mẻ không chỉ thể hiện sự chăm sóc và tôn kính của con cháu đối với ông bà tổ tiên mà còn là sự chăm sóc đến cái tôi tâm linh ở mỗi con người.
Không phải đợi lúc năm hết Tết đến, nhân dịp giỗ chạp hay vào những ngày sóc vọng, người ta mới dọn dẹp và chăm chút bàn thờ. Tuy nhiên, phải vào những ngày cận Tết, chúng ta mới thấy hết được không khí bận bịu, tất bật của việc dọn dẹp và chuẩn bị sắm sửa đồ thờ. Từ việc đánh sáng lại bộ tư đồng, lau chùi khung ảnh, thay cát bát hương (nhang)... đều thể hiện cho nhu cầu giao hòa, gắn kết mật thiết giữa thế giới hữu tình và thế giới tâm linh thiêng liêng.
Công việc quét tước nhà cửa thường là việc của phụ nữ trong nhà vì nó đòi tính cẩn thận, tỉ mỉ. Song việc bày bàn thờ ngày Tết lại được ưu ái dành cho quý ông, đơn giản vì việc ấy nặng nhọc hơn. Hơn thế, người đàn ông là chủ gia đình, phải đại diện chăm lo nơi cư ngụ của tổ tiên để tỏ lòng hiếu kính.
Phụ nữ trong nhà thì lo việc bếp núc, nấu nướng và dọn dẹp gian bếp. Đó là cách nhìn từ văn hóa truyền thống xưa kia. Ngày nay, nhất là nơi đô thị, chúng ta không còn biệt rạch ròi việc này như trước. Việc bày biện hay thắp hương (nhang) trên bàn thờ không phân biệt nam nữ, tuổi tác như ở thôn quê. Tuy nhiên, để giữ nếp xưa, mọi nhà vẫn mời người lớn tuổi nhất họ hay nhất nhà ra khấn và thắp hương cho ông bà tổ tiên trong những ngày quan trọng như: tất niên, đêm giao thừa, mừng năm mới, cúng tiễn...
Bày biện bàn thờ



Vào những ngày Tết, bày biện bàn thờ được yêu cầu có sự chu đáo nhất định.

Trong gia đình Việt Nam, ngoài việc chọn lựa vị trí trung tâm và cao ráo để đặt bàn thờ, người Việt còn chú ý xem hướng của ngôi nhà và tuổi của gia chủ để thấy nên đặt bàn thờ quay mặt về hướng nào là tốt nhất. Việc dọn dẹp hay bày biện bàn thờ vào ngày thường có thể qua loa, sơ sài vì lý do bận bịu làm ăn, thu vén tiền bạc... Song vào những ngày Tết, công việc này được yêu cầu có sự chu đáo nhất định.
Trên bàn thờ tổ tiên, ở chính giữa đặt bát hương (tượng trưng cho tinh tú) và trên bát hương có cây trụ để cắm hương vòng (tượng trưng cho trục vũ trụ), hai bát hương khác đặt ở bên trái và bên phải tạo nên tư thế tam tài; ở hai góc ngoài bao giờ cũng có hai cây đèn dầu (hoặc nến) tượng trưng cho mặt trời bên trái và mặt trăng ở bên phải. Khi cần giao tiếp với tổ tiên (có lúc thỉnh cầu, có lúc sám hối... người ta thường đốt nến (đèn dầu) và thắp hương. Mọi nguyện cầu theo các vòng khói hương chuyển đến ông bà tổ tiên.
Lễ vật dâng cúng thường bao gồm vài bộ quần áo, giấy tiền vàng mã cho các cụ, một vài cái chung (ly nhỏ, thấp) và một bình trà; đĩa hoa quả lớn đặt ở trung tâm bàn thờ, một bình hoa lớn và một bình rượu ngon. Xung quanh, ta có bày thêm bánh mứt cho cân đối và đẹp mắt.
Hoa để thờ cũng có nhiều loại ví dụ hoa tươi hay hoa làm bằng giấy bạc (một bạc, một vàng biểu tượng cho một âm một dương, âm dương giao hòa) để có thể dùng được lâu. Đối với hoa tươi người Việt Nam thường sử dụng hoa cúc, hoa huệ, hoa lay-ơn, hoa mai, hoa đào trong cúng gia tiên ngày Tết...
Khoảng sáng ba mươi Tết, việc bày biện bàn thờ Tết phải được hoàn tất. Tuỳ theo điều kiện kinh tế hay văn hóa từng miền mà trên bàn thờ có thêm cặp dưa hấu xanh, gói thuốc lá, cặp bánh chưng hay bánh tét...
Việc thắp sáng cho bàn thờ ngày Tết cũng được bắt đầu từ ngày ba mươi. Có nhà sử dụng loại hương vòng, hay hương que loại lớn, cháy liên tục trong nhiều ngày với nhiều ý nghĩa biểu trưng như các vì tinh tú đang tỏa sáng, sự chăm lo ân cần của con cháu...
Hương khói còn tạo nên một không khí ấm cúng nơi gian thờ, gắn kết tình cảm và ước nguyện hạnh phúc của mọi người trong một gia đình. Hương dùng cho những ngày Tết cũng thường là các loại hương có mùi thơm đặc biệt ví dụ như hương bài, hương trầm, hương nhài... là những loại hương có mùi thơm hết sức đặc trưng cho nhân dân ba miền ở Bắc Trung Nam.
Bày mâm ngũ quả
Việc bày mâm ngũ quả xuất phát từ lý thuyết về ngũ hành: thuỷ - hỏa - mộc - kim - thổ những yếu tố tạo nên vũ trụ và sự vận hành của nó. Thông thường ngũ quả gồm 5 loại quả có 5 màu khác nhau như chuối xanh, bưởi vàng, hồng đỏ, lê trắng, quýt da cam tượng trưng cho mong ước: Phú (giàu có) - quý (sang trọng) - thọ (sống lâu) - khang (khỏe mạnh) - ninh (bình yên).
Mỗi một miền lại có một quan niệm riêng về ý nghĩa mâm ngũ quả. Người Nam bộ có cách đọc chại âm hay đơn tiết hóa một số từ, ví dụ chỉ tên trái mãng cầu thì gọi đơn tiết hóa là Cầu (mãng cầu: thoả mãn trong sự cầu xin) - sung (Sung: chỉ sự sung túc, sung mãn) - vừa (đọc chệch âm là dừa: quả dừa) - đủ (đơn tiết hóa của đu đủ và xài (là cách đọc chệch của âm xoài).
Trong khi đó, người miền Bắc hướng đến ý nghĩa biểu trưng nhiều hơn, quả phật thủ hay nải chuối như bàn tay che chở của đức phật cho tất cả mọi người; quả bưởi, dưa hấu thể hiện cho sự đầy đặn, trọn vẹn căng đầy sức sống; màu sắc thắm tươi của quýt, hồng tượng trưng cho sự may mắn, phồn thịnh cát tường.
Ngày nay, mâm quả trên bàn thờ tết người Việt phong phú hơn về chủng loại bởi sự góp mặt của những hoa quả ngoại nhập. Với tính dung hợp trong văn hóa, người Việt Nam luôn có thể tìm thấy tất cả những yếu tố thích hợp, có giá trị ý nghĩa đối với đời sống tâm linh của dân tộc mình.
Cuối cùng, những sản vật đẹp mắt nhất, tinh tuý nhất, được dâng bày với những tình cảm hiếu kính, trang trọng và thiết thân nhất. Bàn thờ tết không chỉ là nơi mà mọi người bày tỏ tình cảm gia đình, huyết thống mà đó còn là nơi chúng ta gửi gắm những lời chúc may mắn và một năm mới an khang, thịnh vượng hơn.
(Theo Vietnamnet)
__________________
Sống trên đời cần phải có một tấm lòng, dù chỉ để ... cho gió ... cuốn đi!

 
phonglan1510's Avatar
phonglan1510
Tổng phụ trách
Points: 25,752, Level: 49 Points: 25,752, Level: 49 Points: 25,752, Level: 49
Activity: 0% Activity: 0% Activity: 0%
Gia nhập: 08-2008
Đơn vị: THCS Thành Công - Ba Đình - Hà Nội
Bài viết: 1,069
Cảm ơn: 7,935
Được cảm ơn 5,272 lần trong 985 bài
Bài viết blog: 3
Lượt xem: 5489
Trả lời kèm trích dẫn
Old 27-01-2009, 13:26   #2
phonglan1510
Tổng phụ trách
Points: 25,752, Level: 49 Points: 25,752, Level: 49 Points: 25,752, Level: 49
Activity: 0% Activity: 0% Activity: 0%
 
phonglan1510's Avatar
 
Gia nhập: 08-2008
Đơn vị: THCS Thành Công - Ba Đình - Hà Nội
Bài viết: 1,069
Cảm ơn: 7,935
Được cảm ơn 5,272 lần trong 985 bài
Bài viết blog: 3
Mặc định

Đây là ban thờ nhà em các thầy cô ạ!
__________________
Sống trên đời cần phải có một tấm lòng, dù chỉ để ... cho gió ... cuốn đi!
phonglan1510 is offline   Trả lời kèm trích dẫn
Old 27-01-2009, 22:25   #3
Ngoisaoxanh
Lớp 10
Points: 5,953, Level: 22 Points: 5,953, Level: 22 Points: 5,953, Level: 22
Activity: 17% Activity: 17% Activity: 17%
 
Ngoisaoxanh's Avatar
 
Gia nhập: 09-2008
Đơn vị: THPT Trần Hưng Đạo _ HN
Bài viết: 225
Cảm ơn: 455
Được cảm ơn 581 lần trong 172 bài
Bài viết blog: 7
Mặc định

Bàn thờ nhà thầy phonglan1510 vẫn mang phong cách một bàn thờ truyền thống. Vẫn còn đó mâm ngũ quả, vẫn còn đó hai cành đào,... ( Hai cành đào nhà thầy đẹp thật đấy ạ! )
Ngoisaoxanh is offline   Trả lời kèm trích dẫn
Đã cảm ơn Ngoisaoxanh:
Old 28-01-2009, 11:01   #4
thangntmk
Trưởng ban CNTT
Points: 21,961, Level: 45 Points: 21,961, Level: 45 Points: 21,961, Level: 45
Activity: 14% Activity: 14% Activity: 14%
 
thangntmk's Avatar
 
Gia nhập: 01-2008
Đơn vị: THPT NTMK - HCM
Bài viết: 1,571
Cảm ơn: 4,555
Được cảm ơn 6,067 lần trong 1,347 bài
Mặc định

Cảm ơn bạn phonglan1510 đã có thông tin giúp mọi người hiểu thêm một nét đẹp trong văn hoá truyền thống của dân tộc. Bài của bạn khiến mình nảy ra ý định sao ta không góp những hình ảnh về bàn thờ Tổ tiên trong ngày Tết cho mọi người cùng xem và thêm yêu gia đình, quê hương nhỉ.
Mình góp thêm hình ảnh bàn thờ ở nhà mình nhé và kính mời các thầy cô tham gia thêm...

__________________
gieohanhdonggatthoiquen
gieothoiquengattinhcach
gieotinhcachgatsophan
thangntmk is offline   Trả lời kèm trích dẫn
Old 28-01-2009, 15:30   #5
phonglan1510
Tổng phụ trách
Points: 25,752, Level: 49 Points: 25,752, Level: 49 Points: 25,752, Level: 49
Activity: 0% Activity: 0% Activity: 0%
 
phonglan1510's Avatar
 
Gia nhập: 08-2008
Đơn vị: THCS Thành Công - Ba Đình - Hà Nội
Bài viết: 1,069
Cảm ơn: 7,935
Được cảm ơn 5,272 lần trong 985 bài
Bài viết blog: 3
Mặc định

Dạ vâng, xin cảm ơn ý tưởng của thầy thangntmk! Xin mời các thầy cô đóng góp những hình ảnh về ban thờ tổ tiên để chúng ta cùng lưu giữ lại những nét truyền thống văn hóa của gia đình và của dân tộc.
__________________
Sống trên đời cần phải có một tấm lòng, dù chỉ để ... cho gió ... cuốn đi!

Chỉnh sửa lần cuối bởi phonglan1510 : 24-07-2010 lúc 23:09
phonglan1510 is offline   Trả lời kèm trích dẫn
Old 12-02-2010, 08:41   #6
thangntmk
Trưởng ban CNTT
Points: 21,961, Level: 45 Points: 21,961, Level: 45 Points: 21,961, Level: 45
Activity: 14% Activity: 14% Activity: 14%
 
thangntmk's Avatar
 
Gia nhập: 01-2008
Đơn vị: THPT NTMK - HCM
Bài viết: 1,571
Cảm ơn: 4,555
Được cảm ơn 6,067 lần trong 1,347 bài
Mặc định

Lang thang tìm lại chút hương vị Tết "xưa", bỗng gặp lại ý tưởng này. Năm ngoái do cũng đã qua Tết nên có lẽ các Thầy Cô không còn kịp giới thiệu hình ảnh của riêng mỗi người, năm nay xin mời sớm để Thầy cô chuẩn bị
Chúc các Thầy Cô một năm mới lại đến với nhiều niềm vui, hạnh phúc.
__________________
gieohanhdonggatthoiquen
gieothoiquengattinhcach
gieotinhcachgatsophan
thangntmk is offline   Trả lời kèm trích dẫn
Đã cảm ơn thangntmk:
Old 12-02-2010, 20:18   #7
lechau2903
Đại học
Points: 9,645, Level: 29 Points: 9,645, Level: 29 Points: 9,645, Level: 29
Activity: 0% Activity: 0% Activity: 0%
 
lechau2903's Avatar
 
Gia nhập: 07-2008
Đơn vị: Đà Nẵng
Bài viết: 724
Cảm ơn: 2,494
Được cảm ơn 4,035 lần trong 702 bài
Bài viết blog: 11
Mặc định

“Cây có gốc mới nở cành xanh ngọn
Nước có nguồn mớ bể rộng sông sâu
Người ta nguồn gốc từ đâu
Có cha mẹ rồi sau có mình”
Thờ cúng ông bà tổ tiên là một trong những hành động đẹp của con người, đặc biệt là người VN. Bởi k phải ngẫu nhiên mà người phương tây lại nhận xét rằng: người Việt Nam coi trọng người chết hơn người sống (trích dẫn báo văn hóa Phật giáo). Vì có thể khi nhìn vào những kỳ lễ lạc cúng tất của người Việt cùng với nhiều thứ vật phẩm và lễ nghi mang hơi thở văn hóa phương Đông, người phương tây do k hiểu rõ nên cho rằng nó có quá cầu kỳ chăng ?
Tuy nhiên, đó là nói chung về suy nghĩ của người phương tây đối với vật phẩm cúng của người phương Đông, còn riêng đối với phương Đông, có khi chúng ta thờ cúng tổ tiên với những vật phẩm như: hoa, nước, đèn, hương, và trái quả (ngũ quả) … nhưng chúng ta lại thường hành động mang tính rập khuôn “xưa bày nay làm” mà có khi chưa hiểu được ý nghĩa của những vật phẩm mình đang dâng cúng lên ông bà tổ tiên. Cho nên, có một số người cho rằng việc cúng ông bà là một hành động “mê tín”, hoặc có một số người dù tin và làm theo nhưng khi có người khác hỏi đến thì cũng k thể giải thích được ý nghĩa của những vật phẩm mà mình đang dâng hướng lên ông bà tổ tiên là như thế nào?
Để hưởng ứng bài viết của thầy Phong Lan, Lê châu cũng xin được trích một bài viết nói vắn tắt về ý nghĩa của các vật phẩm dâng cúng lên ông bà tổ tiên (hoa, nước, đèn, hương, trái quả…) của văn hóa người phương Đông:
-Hoa: Một cách tượng trưng hóa cho cái tâm của đẹp và thơm của người cúng dâng lên người đã khuất.
- Nước: Thông thường trên bàn thờ của ông bà người ta hay để bát nước lã mát trong, bát nước này nếu nhìn dưới cái nhìn tín mộ thông thường người ta sẽ hiểu là để ông bà hưởng thực, nhưng nếu soi dưới nhãn quan tuệ giác thì chúng ta thấy bát nước này có 2 ý nghĩa sau:
+ Thứ nhất: nước tượng trưng cho tư tưởng uống nước nhớ nguồn, nó thể hiện được tâm thức hướng nguồn nhớ cội mà bổn phận làm con cháu chúng ta k bao giờ xao lãng và quên đối với ông bà tiên.
+ Thứ hai: nước mát thơm trong còn được xem là biểu tượng cho cái tâm thanh khiết và tĩnh lặng mà chúng ta muốn dâng lên ông bà tổ tiên.
-Hương: biểu trưng cho hương tâm chân tín mà con cháu muốn thành kính tôn dâng lên bậc đã khuất.
-Cặp đèn: tượng trưng cho trí tuệ cái nhìn thông sáng của con cháu hướng đến ông bà tổ tiên.
-Trái quả: biểu tượng cho sự viên thành công trái mà người sống dâng lên bậc lão niên đã khuất bóng. Thông thường thì đối với trái quả, người ta thường hay chọn năm loại quả sau để dâng lên ông bà tổ tiên – mà nhân gian gọi là ngũ quả: Đu đủ, mãn cầu, trái sung, xoài, dừa… ý nghĩa của năm loại trái quả trên có nghĩa là:
+ Đu đủ: tượng trưng cho sự đủ đầy về vật chất và tinh thần
+ Mãn cầu: Cầu nguyện viên mãn
+ Trái sung: sự sung túc
+ Xoài: đọc trại đi là xài mà khi khấn, người dâng vật lễ thường hay khấn nôm na là: lạy trời khấn đất cho con đủ ăn đủ xài
+ Dừa: đọc trại đi có nghĩa là vừa (vừa ăn vừa đủ…)

Như thế, cũng cùng là những vật lễ dâng cúng, nhưng nếu soi dưới cái nhìn tín mộ chúng ta sẽ thấy nó khác hẳn khi lọc qua nhãn quan tuệ giác. Như thế, thờ cúng ông bà tổ tiên k phải là một hành động “mê tín” như một số k hiểu đã từng nói, mà thực chất thờ cúng ông bà tổ tiên là một hành động đẹp thể hiện được tư tưởng “uống nước nhớ nguồn”, nó k chỉ dành cho người chết, mà còn mang nhiều ý nghĩa đối với người sống, nhất là giúp cho chúng ta nuôi dưỡng được những hạt giống niềm tin, và có khi nhìn vào những vật phẩm cúng – nó sẽ có khả năng nhắc nhở và thức tỉnh chúng ta được nhiều điều thông qua những thông điệp của các lễ vật.
“Con người có tổ có tông
Như cây có cội như sông có nguồn”.

__________________
"Tình thương từng giọt rơi trên lá
Thành đóa hoa từ năm cánh mai"
"Lắng nghe để hiểu-nhìn lại để thương"!!!

Chỉnh sửa lần cuối bởi lechau2903 : 12-02-2010 lúc 20:21
lechau2903 is offline   Trả lời kèm trích dẫn
Đã cảm ơn lechau2903:
Old 12-02-2010, 20:53   #8
phonglan1510
Tổng phụ trách
Points: 25,752, Level: 49 Points: 25,752, Level: 49 Points: 25,752, Level: 49
Activity: 0% Activity: 0% Activity: 0%
 
phonglan1510's Avatar
 
Gia nhập: 08-2008
Đơn vị: THCS Thành Công - Ba Đình - Hà Nội
Bài viết: 1,069
Cảm ơn: 7,935
Được cảm ơn 5,272 lần trong 985 bài
Bài viết blog: 3
Mặc định

Xin gửi tới các thầy cô hình ảnh về ban thờ của nhà em năm nay:

__________________
Sống trên đời cần phải có một tấm lòng, dù chỉ để ... cho gió ... cuốn đi!
phonglan1510 is offline   Trả lời kèm trích dẫn
Đã cảm ơn phonglan1510:
Old 12-02-2010, 22:16   #9
QuocTu@n
Tổng phụ trách
Points: 117,710, Level: 100 Points: 117,710, Level: 100 Points: 117,710, Level: 100
Activity: 0% Activity: 0% Activity: 0%
 
QuocTu@n's Avatar
 
Gia nhập: 09-2007
Đơn vị: THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm - Quận Ngũ Hành Sơn - TP Đà Nẵng
Bài viết: 1,046
Cảm ơn: 2,840
Được cảm ơn 3,957 lần trong 882 bài
Bài viết blog: 3
Mặc định

Trích dẫn:
Nguyên bản bởi lechau2903 Xem bài viết
“Cây có gốc mới nở cành xanh ngọn

Nước có nguồn mớ bể rộng sông sâu


Người ta nguồn gốc từ đâu


Có cha mẹ rồi sau có mình”



...........................


“Con người có tổ có tông



Như cây có cội như sông có nguồn”.





Theo em, bản chất của Tết Việt nằm ở chỗ đó, Tết là ngày để chúng ta nhớ về tổ tiên, ông bà, cha mẹ...Tết là lễ đế chúng ta báo hiếu cho những thế hệ đi trước.

Em để ý thấy thì trước Tết ta hay cúng Tất niên, sau đó thì cúng giao thừa mời ông bà về sum vầy, ba ngày Tết thì đều cúng, mồng một Tết thì hay đi thắp hương cho ông bà, tảo mộ...Nhìn chung, tất cả mọi việc đều thể hiện sự tôn kính và nhớ ơn cội nguồn, tổ tiên, gia đình. Đó là bản sắc đẹp của Văn hóa Việt.

Và như cô Lechau có nói, đó hoàn toàn không phải là vấn đề "mê tín", đó là nét tâm linh đáng quý của nhân dân,

Và đối với loài người cũng vậy, em nhớ rằng trái đất chúng ta có 6 tỉ người thì đã có 5,9 tỉ người là đã có tâm linh.
__________________
Đi học là hạnh phúc.
QuocTu@n is offline   Trả lời kèm trích dẫn
Đã cảm ơn QuocTu@n:
Old 13-02-2010, 15:06   #10
thangntmk
Trưởng ban CNTT
Points: 21,961, Level: 45 Points: 21,961, Level: 45 Points: 21,961, Level: 45
Activity: 14% Activity: 14% Activity: 14%
 
thangntmk's Avatar
 
Gia nhập: 01-2008
Đơn vị: THPT NTMK - HCM
Bài viết: 1,571
Cảm ơn: 4,555
Được cảm ơn 6,067 lần trong 1,347 bài
Mặc định Ý nghĩa về mâm ngũ quả

Mâm ngũ quả có nguồn gốc từ truyền thống văn hóa cổ ở vùng đồng bằng sông Hồng - sông Mã. Để hiểu ý nghĩa của nó phải đi từ triết lý âm dương có gốc từ văn hóa lúa nước Đông Nam Á...

Trong khu vực chịu ảnh hưởng của triết lý âm dương ở phương Đông lại có hai khuynh hướng:

Văn hóa người Hán ở phương Bắc vốn là văn hóa du mục chuyển sang làm nông nghiệp khô nên thuộc loại trung gian, họ tiếp thu và phát triển triết lý âm dương trên cơ sở một tư duy phân tích, nên chú trọng số chẵn hơn số lẻ, từ âm - dương họ phát triển mạnh theo hướng “tứ tượng, bát quái” và có thể thấy trong ngôn ngữ của họ tồn tại đậm dấu ấn của số chẵn như: lục căn, lục súc, lục nghệ, bát tiên, bát bửu...

Trong khi đó văn hóa Bách Việt phương Nam hoàn toàn là văn hóa lúa nước nên tư duy thiên hẳn về tổng hợp, rất coi trọng yếu tố trung gian. Từ âm - dương phát triển theo hướng “tam tài” và “ngũ hành”. Bởi vậy các con số lẻ, đặc biệt là con số 5 của ngũ hành rất quan trọng trong truyền thống văn hóa nước ta. Nó không chỉ chi phối các quan niệm về ngũ sắc, ngũ phương, ngũ vị, ngũ tạng… mà còn chi phối cả việc kiêng kị (dân ta thường kiêng kị các ngày mồng 5, 14, 23 vì 14 và 23 đều là biến thể của số 5, có tổng các chữ số là 5).

Như vậy, mâm ngũ quả ở đây mang tinh thần ngũ hành đòi hỏi phải bày biện 5 thứ quả. Đây là một nét văn hóa truyền thống rất lâu đời của dân tộc.

Mâm ngũ quả chính là sản phẩm đặc thù của văn hoá nông nghiệp, vùng xứ nóng cây trái quanh năm. Các loại trái cây đều là sản vật địa phương luôn có sẵn và rất dễ kiếm. Ước vọng của người dân cúng mâm ngũ quả cũng giống như ước vọng của Lang Liêu khi dùng gạo nếp làm bánh trưng bánh dày dâng vua cha: cầu mong ngũ quả (ngũ hành bao quát tất cả, cho nên ngũ quả cũng có nghĩa là tất cả các loại hoa quả) luôn dồi dào cho cuộc sống của mình được no đủ, bình yên.

Văn hóa trọng âm còn có tính linh hoạt. Vì vậy không có quy định cứng nhắc là phải đúng những loại quả nào, miễn là phản ánh đúng cấu trúc ngũ hành thể hiện qua ngũ sắc là được.

Tuy nhiên, ở đồng bằng Bắc Bộ có một loại quả hầu như không bao giờ vắng mặt là nải chuối xanh. Chuối là loại cây được trống phổ biến mọi nơi, ra quả quanh năm nên rất dễ kiếm; thứ hai, các quả của nải chuối xòe ra nên dễ sắp các loại quả khác lên trên, thứ ba, chuối xanh thì để được lâu và màu xanh tượng trưng cho hành Mộc trong ngũ hành.

Một loại quả khác cũng rất hay gặp là quả phật thủ - quả phật thủ mang tính thiêng liêng vì phần đuôi có hình dáng giống như những ngón tay Phật, thường được dùng làm thuốc và có màu vàng tượng trưng cho hành Thổ trong ngũ hành. Nếu không kiếm được phật thủ thì quả bưởi vàng sẽ được dùng để thay thế.

Các loại quả có màu đỏ như lựu, quýt, ớt tượng trưng cho hành Hỏa; các loại quả có màu trắng như đào, doi tượng trưng cho hành Kim; các loại quả có màu tối như mận tượng trưng cho hành Thủy.

Sự khác biệt của mâm ngũ quả giữa các vùng miền trước hết là do sự khác biệt về điều kiện tự nhiên chi phối: vào miền Trung và miền Nam sẽ gặp các loại trái cây đặc thù mà miền Bắc không có như dừa, thanh long, xoài... Mặt khác, trong khi mâm ngũ quả miền Bắc tuân thủ khá chặt chẽ nguyên tắc ngũ hành theo ngũ sắc, thì miền Trung và miền Nam lại coi trọng nguyên tắc liên tưởng theo ngữ nghĩa của tên gọi hơn - chọn những loại quả có tên gọi hay.

Ngoài ra, mâm ngũ quả miền Trung còn có nét tinh tế của người xứ Huế: không dùng nải chuối qủa to dài như miền Bắc mà chọn loại chuối ngự (chuối tiến, chuối cau) quả nhỏ mà thơm. Người miền Nam thì thường chọn 5 loại trái là: mãng cầu, sung, dừa, đu đủ, và xoài. Vì tên 5 loại trái này khi đọc liền gần giống như câu: “cầu sung vừa đủ xài” hay “cầu vừa đủ xài sung”.

Mâm ngũ quả miền Nam vừa thể hiện khí chất của con người, vừa thể hiện thuận lợi về thiên nhiên của miền Nam: có sản vật dồi dào, phong phú, hết rồi lại sinh ra cho nên sự lựa chọn cho mâm ngũ quả cũng nhiều hơn. Thứ tự và loại quả bày biện trên mâm không quan trọng lắm miễn sao đẹp mắt là được.


Mâm ngũ quả phải đẹp hình đẹp ý, nên các loại trái có hình dạng xấu thì không nên bày lên mâm. Miền Trung và miền Nam lại coi trọng nguyên tắc liên tưởng theo ngữ nghĩa của tên gọi, nên cũng tránh những loại quả có tên xui xẻo, ví dụ: miền Trung không chọn quả đu đủ vì tên gọi này phát âm giọng miền Trung nghe gần như “thù đủ”.

Lược ghi từ "Mâm ngũ quả phải thể hiện truyền thống văn hóa dân tộc" - TTO (13/02/2010)
__________________
gieohanhdonggatthoiquen
gieothoiquengattinhcach
gieotinhcachgatsophan

Chỉnh sửa lần cuối bởi thangntmk : 09-07-2010 lúc 08:45 Lý do: Sửa liên kết hình
thangntmk is offline   Trả lời kèm trích dẫn
Đã cảm ơn thangntmk:
Reply


Những người đang xem chủ đề này: 1 (0 thành viên và 1 khách)
 
Công cụ chủ đề
Kiểu hiển thị

Quyền đăng bài
Bạn không thể đăng chủ đề mới
Bạn không thể đăng bài trả lời
Bạn không thể đính kèm
Bạn không thể sửa bài viết của bạn

BB code is On
Smilies are On
[IMG] code is On
HTML code is Off

Nhảy đến diễn đàn

Tất cả giờ đều quy về GMT +7. Bây giờ là 05:08.


Powered by vBulletin® Version 3.8.3
Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.
Thuộc quyền sở hữu của DạyhọcIntel.net