Bàn về việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Trong tháng 8 vừa qua, Bộ GD-ĐT tổ chức tập huấn cho giáo viên cốt cán các cấp phổ thông về giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các môn GDCD, Địa lý, Ngữ văn, Sinh học. Vậy chúng ta nên hiểu vấn đề này thế nào cho đúng để có thể vận dụng một cách phù hợp và đạt hiệu quả? Trước hết, kỹ năng sống (KNS) là gì?
Có rất nhiều quan điểm khác nhau, ở đây chỉ xin nêu ra một quan điểm có phần chi tiết, cụ thể nhất. Đó là, theo Tổ chức văn hóa, khoa học và giáo dục Liên hợp quốc (UNESCO), KNS gắn với 4 trụ cột của giáo dục: Học để biết gồm các kỹ năng tư duy như: tư duy phê phán, tư duy sáng tạo, ra quyết định, giải quyết vấn đề, nhận thức được hậu quả...; Học làm người gồm các kỹ năng cá nhân như: ứng phó với căng thẳng, kiểm soát cảm xúc, tự nhận thức, tự tin,...; Học để sống với người khác gồm các kỹ năng xã hội như: giao tiếp, thương lượng, tự khẳng định, hợp tác, làm việc theo nhóm, thể hiện sự cảm thông; Học để làm gồm kỹ năng thực hiện công việc và nhiệm vụ như: kỹ năng đặt mục tiêu, đảm nhận trách nhiệm,...
Từ đấy có thể thấy rằng KNS bao gồm một loạt các kỹ năng cụ thể, cần thiết cho cuộc sống hàng ngày của con người. Bản chất của KNS là kỹ năng tự quản lý bản thân và kỹ năng xã hội cần thiết để cá nhân tự lực trong cuộc sống, học tập và làm việc hiệu quả... Nói cách khác, KNS là khả năng làm chủ bản thân của mỗi con người, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phó trước các tình huống của cuộc sống.
KNS được hình thành thông qua một quá trình sống, rèn luyện, học tập trong gia đình, nhà trường và ngoài xã hội. Chính vì thế, KNS vừa có tính cá nhân, vừa có tính xã hội, chịu ảnh hưởng của gia đình, cộng đồng, dân tộc.
Mời các thầy cô chúng ta cùng chia sẻ, góp ý thêm!

[linhthaodn]

Năm nay Ngành ta lại có thêm 1 chuyện mới, khi nghe báo chí, dân tinh góp ý dạy kỹ năng sống, thế là có hẳn 1 chuyên đề như trên... Thực ra, giáo dục kỹ năng sống chính là giáo dục nhân cách mà lâu nay các thầy đã dạy cho ta nên người, qua các giờ học công dân, qua các buổi sinh hoạt ngoài giờ... và xưa hơn nửa nhân cách học sinh thế hệ tiền bối được học qua nhiều thứ nhưng để lại trong tâm hồn các cụ là "luân lý giáo khoa thư"... có từ rất lâu trong nền giáo dục của Việt Nam. Chính nền tảng ấy đã sản sinh nhiều chí sĩ yêu nước như Hồ Chí Minh, Phan Châu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng,Phạm Hồng Thái..... không ai bảo ai đều có chung 1 tấm lòng yêu nước sắt son, hy sinh thân mình cho sự độc lập tự do của dân tộc.

Về sau khi tư tưởng marx ra đời, một số điểm gọi là "phong kiến" trong giáo dục được xóa bỏ như "Quân, Sư, Phụ"... Tuy vậy cốt lõi của văn hóa dân tộc được thầy cô tiếp tục truyền thụ cho cho học trò thế hệ sau, cụ thể qua các hành vi như : "Đi thưa, về trình", biết giúp đỡ người già, em bé... đang đi gặp đám táng tang phải ngả mũ chào, đang đi nghe Quốc thiều hay Quốc ca vang lên phải biết đứng nghiêm...
Và có một thời gian ở cấp I, cấp II khi mà báo chí hay báo cáo ca tụng tỉ lệ học sinh giỏi.... thì "tất cả cho giải học sinh giỏi" để gọi là khẳng định thương hiệu cho trường và người ta đã lơ là giáo dục nhân cách (bây giờ người ta gọi từ mới là kỹ năng sống) đến nỗi giáo viên dạy công dân phải đau đớn, có lần than thở trên diễn đàn này... chuyện như là giấc mơ.
Đến nay báo chi đề cập, phê phán thì đúng như rằng ta lại có "giáo dục kỷ năng sống". Như vậy chí ít mảng này đã được bộ giáo dục chú trọng, nếu không những việc đau lòng xảy ra trong thế hệ thiếu niên Việt nam còn tiếp diễn (như báo đã đưa; mê games giết ông ngoại...)
Bàn luận với các thầy cô xem như là một hành vi tán đồng tích cực cho việc giáo dục kỹ năng sống... Theo nội dung bài trên, linhthaodn không biết việc giáo dục cho trẻ đứng nghiêm khi có Quốc thiều hay Quốc ca trỗi lên nằm ở kỹ năng nào..??

[kloandn]

Cũng xin được tham gia cùng các thầy cô:

- Chủ trương của Bộ GD&ĐT trong đợt tập huấn cho CBQL và GV cốt cán bậc TH và Trung học trong tháng 8 vừa qua nhằm mục đích tăng cường việc giáo dục KNS qua một số môn học và hoạt động giáo dục ở trường PT và giúp các thầy cô hiểu thêm về khái niệm KNS và các quan niệm về KNS…(thực tế vẫn có nhiều người chưa hiểu rõ lắm những vấn đề này) từ đó nắm được mục tiêu, nguyên tắc, nội dung và phương pháp giáo dục KNS cho HS trong nhà trường; Thực ra thì đúng như thầy linhthaodn : đây không phải là vấn đề mới mẻ mà từ bao nhiêu năm nay chúng ta vẫn thực hiện để giáo dục và hình thành nhân cách cho học sinh thông qua dạy học và các hoạt động giáo dục khác, tuy nhiên trong thực tế hiện nay, các em HS của chúng ta còn nghèo KNS, chính vì vậy mà dẫn đến nhiều vấn đề nảy sinh trong xã hội liên quan đến các em … mặt khác nhiều năm nay Giáo dục chúng ta “say mê” trong việc dạy kiến thức cho HS để có nhiều thành tích về HSG, mà sao lãng việc rèn KNS cho học sinh (Vì thiếu KN nhận thức , một KNS cơ bản của con người nên mới có tình trạng HS tự tử vì không lên lớp, vì rớt đại học,vì bị khiển trách…mới có những "chuyện bực mình", chuyện thường ngày...). KNS không phải hình thành ngày một, ngày hai mà có, KNS cũng không thể tự nhiên mà có được mà do cá nhân hình thành qua quá trình học tập, lĩnh hội và trải nghiệm trong cuộc sống. Vì vậy, giáo viên, người lớn, cha mẹ, chỉ có thể hướng dẫn và tạo một số cơ hội và tình huống để qua đó trẻ tự rèn luyện và hình thành KNS cho bản thân và như vậy chủ trương “Tăng cường giáo dục KNS…” của Bộ GD&ĐT là đúng đắn, cái quan trọng là chúng ta thực hiện như thế nào để đạt hiệu quả như mong muốn mà thôi !Và giáo dục KNS cho học sinh không phải chỉ là nhiệm vụ của riêng thầy cô giáo...
*Các KNS cần giáo dục cho HS THCS: KN nhận thức;Kĩ năng xác định giá trị ;Kĩ năng kiểm soát cảm xúc ;KN ứng phó với căng thẳng;KN tìm kiếm sự hỗ trợ;Kĩ năng giao tiếp; Kĩ năng lắng nghe tích cực ;KN thể hiện sự cảm thông;Kĩ năng đặt mục tiêu ;Kĩ năng kiên định ;KN giải quyết vấn đề ;Kĩ năng ra quyết định ;Kĩ năng tư duy phê phán ;Kĩ năng hợp tác; KN giải quyết mâu thuẫn; Kĩ năng thương lượng...

Theo mình việc HS không có thói quen đứng nghiêm khi hát Quốc ca (theo thầy linhthaodn) là còn thiếu KN nhận thức, thiếu KN lắng nghe tích cực và thiếu tự tin...

[hqvan]

Mình rất đồng ý với các ý kiến của các thầy cô. Vì hiện nay học sinh của chúng ta còn thiếu những KNS cần thiết để các em có thể tự giải quyết được những vấn đề đơn giản. Một phần là do Gv chúng ta chưa chú ý nhiều mà chỉ lo dạy kiến thức là chính, một phần là do ba mẹ các em thương và lo con mình làm không được hay làm sẽ xấu, hư, ... nên thường làm giúp các em. Ví dụ như ngay đầu năm khi nhận lớp tôi yêu cầu các em phải tự bao tập dán nhản thì các em (đa số là các em nam) làm rất khó khăn (các nếp gấp không thẳng hoặc không đều) hoặc không biết làm các động tác đó thế là phải nhờ ba mẹ, anh chị. Từ đó dẫn tới việc học sinh ngày nay thiếu những KNS cần thiết do đó trong cuộc họp PHHS đầu năm tôi nghĩ chúng ta phải lưu ý PH vấn đề này.

[nguyennga]

Kỹ năng sống từ những việc nhỏ nhất


(GD&TĐ) -Một hôm ở nhà, tôi nhờ cháu (con tôi học lớp 4) quét nhà. Cháu trả lời tôi rất vô tư: “Ở lớp có bao giờ bọn con phải quét lớp đâu mà ba bắt con quét nhà?”. Tôi bực quá đến suýt đánh cháu, may mà kiềm chế được.
Sau đó, tôi có đi hỏi môt số giáo viên xung quanh huyện thì được biết việc trực nhật lớp hàng ngày của các cháu đã bỏ lâu rồi và bây giờ giao cho bác lao công trực luôn.
Có thể tôi là người bảo thủ, nhưng tôi xin trình bày ý của bản thân như sau: Việc các cháu tự cầm chổi trực nhật ở lớp rất có ích vì nó rèn luyện cho các cháu biết tham gia lao động.
Các cháu có quét lớp thì mới biết mệt nhọc, biết nhắc nhở các bạn khác không được xả rác lung tung để giữ gìn vệ sinh chung; khi về nhà các cháu mới biết thương cha mẹ làm việc vất vả và làm những việc nhỏ một cách tự giác.

Giúp mẹ làm việc nhà (ảnh mang tính minh họa)
“Tuổi nhỏ làm việc nhỏ, tùy theo sức của mình”, Bác Hồ chúng ta dạy thế và được nhấn mạnh ở một trong 5 điều Bác dạy.
Chuyện của tôi có thể nhỏ nhưng tôi tin là không nhỏ vì đây chỉ là thể hiện một thực tế khác lớn hơn hiện nay: trong nhiều gia đình, các cháu nhỏ hầu như không được quyền làm điều gì cả, ngoài việc học. Đến trường cũng vậy.
Chúng ta đang cho rằng phải dạy thế hệ trẻ hôm nay kỹ năng sống. Hoàn toàn đúng nhưng đừng xem kỹ năng sống là cái gì đó quá cao siêu.
Và tôi chỉ xin đề nghị: kỹ năng sống bắt đầy từ nhưng việc nhỏ nhất, gần gũi nhất trong gia đình và trong trường học: quét dọn nhà cửa, lớp, bàn ghế, sân trường….

(Phụ huynh) Hùng (Nguồn Báo Giáo dục&Thời đại)

[hqvan]

Mình vừa tìm thấy tài liệu tập huấn và các phương pháp dạy học mới của Sở GD tỉnh Hải Dương xin gởi các thầy cô cùng tham khảo.

[QuocTu@n]

Em thấy có mấy kĩ năng sau, cứ nói hoài mà làm cũng chưa hoàn toàn xong được, nên làm quyết liệt cho xong:

• Đi vệ sinh xong phải dội nước cho sạch (rất quan trọng)
• Rác phải vứt vào thùng
• Ăn kẹo su xong phải gói vào giấy, vứt vào thùng rác.
• Không phun, khạc nhổ bừa bãi.
• Không được phá phách các đồ dùng chung: Công tắc điện, cửa kính...
• Không viết, vẽ bậy lên bàn.

Được chừng ấy kĩ năng thì em nghĩ là đã là thành công lớn, sau đó sẽ tính tiếp.

[thangntmk]

Từ những ý tưởng cụ thể của QuocTu@n, mình nảy ra câu hỏi (xin nói trước là không hề có ý thiếu tôn trọng, chỉ là từ thực tế): "Nên chăng cũng cần tập huấn kỹ năng sống cho giáo viên?"

[linhthaodn]

Nguyên bản bởi thangntmk

Từ những ý tưởng cụ thể của QuocTu@n, mình nảy ra câu hỏi (xin nói trước là không hề có ý thiếu tôn trọng, chỉ là từ thực tế): "Nên chăng cũng cần tập huấn kỹ năng sống cho giáo viên?"

Điều này chính xác. Nhưng nó mang tính khái quát (không đúng hẳn) nhưng mang tính phổ biến trong 1 số bộ phận. Số bộ phận này thì giáo dục là muộn rồi. Ngay từ khi trong nhà trường đào tạo thầy(cô), các giáo sinh (văn hóa tiểu nông) không được giáo dục kỷ năng, sẽ thành thói quen, khi ra trường chắc chắn sẽ không thay đổi được. Chỉ có 1 giải pháp duy nhất là tăng lương giáo viên đủ để họ không lo lắng gì ngoài việc giảng dạy và nâng cao nghiệp vụ sư phạm. Chỉ có khi ấy kỷ năng sống của học sinh mới hình thành một cách đồng đều và toàn tâm toàn ý ở các ngôi trường trong khắp đất nước.
Lương đủ để khi nhận 1 vài ba cái thiệp cưới trong một tháng mà không hề thảng thốt. Đủ để lo cho con ăn học mà không phải dạy thêm. Để không phải lo lắng khi hội họp du lịch, không phải đắn đo khi ra Hà Nội hay vào Sài Gòn khi mua vé ô tô hay tàu hỏa.
Lúc ấy chắc cũng không nghỉ đến phải tập huấn cho giáo viên. Bởi muốn được là giáo sinh thì các học sinh đã phải tu thân, lo học và nhân cách tốt để làm gương cho thế hệ trẻ.

Những dòng trên dùng để lý giải cho "một số bộ phận" không là hầu hết, nên khi đọc những dòng đó đừng bức xúc vì có và luôn có những thầy cô sống rất mẫu mực dẫu giàu hay túng thiếu thì linhthaodn chưa biết.

Xin kể một mẫu chuyện nhỏ để các thầy cô suy ngẫm.
Bạn tôi dạy cấp II, nhưng có 1 lần người quen gởi thầy dạy kèm cho 2 bé con học lớp 4. Dẫu dạy kèm ở nhá nhưng lúc nào thầy cũng ăn mặc lịch sự như khi đến lớp. 2 con bé đến lớp học kèm cũng ăn vận chỉnh tề.
Có một lần vì vội quá, bạn tôi mặc bộ đồ Pijama (đồ ngủ) ra giảng bài. Chỉ có duy nhất lần ấy thôi.
Thế nhưng, một sáng bạn tôi nghe điện thoại:
- Anh N đó a?
- Dạ, có chi không chị?
- Con bé nhà tôi đến trễ 1 tí nhé
- Dạ không sao! Có việc bận a?
- Tôi bảo chúng thay đồ rồi tôi chở đến nhà anh mà học. Chúng lần lửa, chạy quanh không chịu thay. Tôi nói đi học hoặc đi làm, phải ăn vận cho phù hợp.
Chúng trả lời tôi, chúng mặc quần áo ngủ đi học cũng được, vì thầy của nó là anh đã có lần mặc áo ngủ để dạy chúng!
Bạn tôi lạnh tóc gáy, và đó cũng là lần duy nhất để thầy răn mình.
Một số thầy cô, chịu quá nhiều áp lực cuộc sống, đến khi quá tải thường buông thả hành vi của mình. Giống như phản kháng lại cuộc sống 1 cách tiêu cực. Nhưng không có ai làm thay đổi được đâu!! Khi và chỉ khi chính sách với thầy giáo phải tạo ra 1 thầy giáo đúng nghĩa. Thầy giáo mới ra trường nhưng lương đương chức chỉ bằng 1 phần... của 1 số công chức về hưu. Vậy đó là gì? Khó trả lời quá!.
Thấy các cô thầy trăn trỡ, linhthaodn cũng cầm lòng không đậu, viết đôi câu cho rõ vấn đề theo một cách nhìn.
Xin lưu ý, linhthaodn không tranh luận với các thầy duy ý chí vì linhthaodn không có đủ sức để thuyết minh hay tranh luận vô ích như vậy.

[Trung_DH]

Các thầy cô à, chủ trương của BGD là "tăng cường KNS" cho hs. Nghĩa là có rồi, có biết, hiểu, vận dụng trong tiết dạy, có kiến thức kỹ năng ở trường rồi, khâu này cần được xem trọng và chú ý hơn thôi. Điều này cũng tương tự như "điểm nhấn" của Sở GD&ĐT Quảng trị trong năm học 2010-2011 là khâu kiểm tra, đánh giá, cho điểm vậy.