DạyhọcIntel.net  

Bộ Giáo dục
Đào tạo

Chương trình dạy học
của Intel tại Việt Nam

Tài liệu
Hướng dẫn Kỹ năng

Viện Nghiên cứu Giáo dục
ĐH Sư Phạm TP. HCM

Intel Teach Elements


Trở lại   DạyhọcIntel.net > Góc nghiệp vụ sư phạm > Công tác chuyên môn > Ngữ Văn

Reply
 
Công cụ chủ đề Kiểu hiển thị
Old 05-12-2010, 09:35   #1
SULEDHV
Lớp chồi
Points: 181, Level: 2 Points: 181, Level: 2 Points: 181, Level: 2
Activity: 3% Activity: 3% Activity: 3%
 
Gia nhập: 12-2010
Đơn vị: GV. Khoa Ngữ văn - Đh Vinh, Nghệ An
Bài viết: 12
Cảm ơn: 0
Được cảm ơn 13 lần trong 7 bài
Mặc định Dạy đọc hiểu văn bản ở THPT theo hướng tích hợp

Một trong những đổi mới quan trọng của chương trình và sách giáo khoa Ngữ văn đấy chính là “lấy quan điểm tích hợp làm nguyên tắc chỉ đạo để tổ chức nội dung chương trình, biên soạn sách giáo khoa và lựa chọn các phương pháp giảng dạy”. Theo đó, trước đây, ba phần Văn, Làm văn, Tiếng Việt được biên soạn thành ba cuốn sách, tồn tại tương đối độc lập với nhau và thường được gọi là ba phân môn, thì nay được tích hợp lại trong một cuốn sách. Biên soạn theo hướng này sẽ tránh trùng lặp, giẫm đạp lên nhau về kiến thức; khiến cho các đơn vị kiến thức vốn có mối quan hệ với nhau trong thực tiễn có thể phối hợp, hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình dạy học… Chương trình cũng luận giải cơ sở của việc tích hợp giữa ba bộ phận kiến thức nói trên: “Ba bộ phận Văn, Tiếng Việt và Làm văn tuy khác nhau nội dung và kĩ năng nhưng vẫn có nhiều điểm chung cơ bản: đó là tiếng Việt và sự biểu đạt bằng tiếng Việt, có đối tượng nghiên cứu chung là văn bản tiếng Việt và có mục tiêu chung là rèn luyện kĩ năng nghe, nói, đọc, viết. Các kĩ năng này tự chúng có mối liên hệ khăng khít với nhau, đã được kinh nghiệm và khoa học xác nhận. Chẳng hạn, nghe tốt quan hệ với nói tốt, đọc tốt làm tiền đề cho viết tốt. Kết quả nghe, đọc chuyển vào trí nhớ sẽ tác động tích cực tới năng lực nói, viết. Bỏ qua việc tích hợp là bỏ phí một khả năng cơ bản để nâng cao hiệu quả đào tạo”. Ba bộ phận Văn, làm văn, Tiếng Việt mỗi bộ phận có tri thức riêng, “nhưng tất cả được tích hợp trong hoạt động nghe, nói, đọc, viết mà chủ yếu là đọc hiểu và Làm văn. Do đó, hai trục tích hợp chính của chương trình là đọc và viết. Các tác phẩm, đoạn trích văn học được sắp xếp theo hai trục: Đọc văn và làm văn. Phần tiếng Việt vừa phục vụ cho việc Đọc văn, vừa phục vụ cho việc Làm văn”. Do biên soạn theo hướng tích hợp nên đơn vị bài học trong sách giáo khoa cũng có sự thay đổi căn bản; cụ thể là một bài học gồm ba phần: Đọc hiểu văn bản, Làm văn và Tiếng Việt, chứ không tồn tại độc lập như trong sách giáo khoa trước đây. Điều này tạo điều kiện hết sức thuận lợi để giảng dạy và học tập theo hướng tích hợp. Học sinh có thể vận dụng những kiến thức và kĩ năng về tiếng Việt và làm văn để khám phá, giải mã văn bản; ngược lại những kiến thức và kỹ năng trong giờ đọc hiểu văn bản cũng hỗ trợ tích cực cho việc học làm văn và tiếng Việt. Tuy nhiên, “việc tôn trọng tiến trình lịch sử và thể loại vốn có từng thời kỳ không cho phép tích hợp hàng ngang giữa Văn, Tiếng Việt và Làm văn trong tuần học như THCS mà sẽ phối hợp đan xen nhịp nhàng theo nhiều phương thức giữa ba bộ phận Đọc văn, Làm văn và Tiếng Việt”. Chẳng hạn, ở chương trình lớp 10, các bài làm văn về kiểu bài tự sự được học song song với các văn bản tự sự thuộc văn học dân gian. Đáng nói hơn là các bài về phong cách văn bản thuộc phần Tiếng Việt trong sách giáo khoa đều được lồng ghép với các bài Đọc văn hoặc Làm văn có phong cách tương ứng. Ví dụ: bài Phong cách ngôn ngữ chính luận (lớp 11) được gắn với các bài đọc hiểu văn bản nghị luận như: Tiếng mẹ đẻ sức mạnh để giải phóng dân tộc của Nguyễn An Ninh, Về luân lý xã hội của nước ta của Phan Châu Trinh, Một thời đại trong thi ca của Hoài Thanh... phong cách nghệ thuật gắn liền với các bài học về truyện và thơ; phong cách khoa học gắn liền với chùm văn bản nhật dụng...Tương tự như thế, các bài nghị luận văn học cũng được xếp tương ứng với các thể loại được dạy ở phần đọc văn. Các bài làm văn Nghị luận về một tác phẩm, một đoạn trích văn xuôi ở lớp 12 được học đồng thời với các bài đọc hiểu truyện ngắn hiện đại; bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ và bài Luật thơ ở phần Tiếng Việt cũng được đặt sau các bài học về tác phẩm thơ hiện đại...Như đã nói, phương thức tích hợp giữa ba bộ phận kiến thức Đọc văn, Làm văn và Tiếng Việt trong sách giáo khoa là khá linh hoạt; nó không đơn thuần là tích hợp kiến thức và kĩ năng ngay trong một bài học mà còn cho phép tích hợp theo từng vấn đề; vấn đề đang dạy ở phần này có thể tích hợp với các nội dung khác đã dạy hoặc sẽ dạy ở hai phần kia. Ví dụ, bài: Hoạt động giáo tiếp, các nhân tố giáo tiếp trong tiếng Việt ở đầu cuốn sách Ngữ văn 10 sẽ là cơ sở đọc hiểu văn bản và Làm văn. Hoặc ngữ liệu của các phần Tiếng Việt và Làm văn đều lấy ở các văn bản đã học chứ không nhất thiết phải là văn bản trong cùng đơn vị bài học. (Hình thức tích hợp này còn được gọi là tích hợp dọc; còn tích hợp trong cùng một đơn vị bài học gọi là tích hợp ngang). Chính sự phối hợp nhiều hình thức mà tránh cho những người biên soạn cũng như người dạy, người học những gò bó không cần thiết.
Chúng ta mới nói đến sự tích hợp giữa ba bộ phận Đọc văn, Làm văn, Tiếng Việt, nhưng không chỉ có như thế, phần đọc văn trong sách giáo khoa còn tích hợp với tri thức lý luận văn học, lịch sử văn học và văn hóa dân tộc. Phần Lý luận văn học trong sách giáo khoa Ngữ văn không phải xếp vào cuối sách như trước đây mà trình bày xen kẽ với các bài đọc văn nhằm tạo nên sự phối hợp giữa chúng. Thể hiện rõ nét nhất cho điều này chính là các bài lý luận về các thể loại văn học đều gắn liền với các bài đọc hiểu về cụm thể loại tương ứng. Đó là chưa nói, những tri thức lý luận cũng được viết ngắn gọn hơn, bớt đi tính hàn lâm; và nhất là bên cạnh tri thức lý thuyết thì còn có tri thức về phương pháp bao gồm những chỉ dẫn cần thiết để vận dụng những tri thức lý luận đó vào việc đọc hiểu các văn bản cụ thể. Ví dụ, ở lớp 10, bên cạnh bài: Đặc trưng của văn bản văn học là bài: Đọc hiểu văn bản văn học; các bài về thể loại văn học cũng tương tự, bên cạnh phần trình bày đặc trưng là những chỉ dẫn về phương pháp đọc hiểu thể loại đó. Đáng chú ý là trong sách giáo khoa Ngữ văn 11 nâng cao. Bài lý luận: Đọc hiểu văn bản nghị luận gắn liền với cụm bài đọc văn về văn bản nghị luận và phong cách ngôn ngữ nghị luận, và bài học về kiểu bài làm văn nghị luận (Bình luận văn học). Những thay đổi đã nói tạo điều kiện thuận lợi để học sinh có thể từ những hiểu biết cụ thể về tác phẩm khái quát nên kiến thức lý luận và ngược lại kiến thức lý luận lại trở thành công cụ để khám phá các tác phẩm cụ thể trong chương trình. Có thể nói thêm rằng các dẫn chứng trong các bài học Lý luận văn học đều được rút ra từ những tác phẩm trong sách giáo khoa. Ví dụ, bài Đọc thơ, Sách Ngữ văn 11 nâng cao, lấy dẫn chứng từ các tác phẩm sau: Thuật hoài, Đọc Tiểu Thanh kí, Khóc Dương Khuê, Tiến sĩ giấy, Hầu trời…Phần Luyện tập, nêu ra các bài tập về các tác phẩm sau: Tự tình, Chạy giặc, Thương vợ, Câu cá mùa thu. Hầu hết những bài tập Luyện tập của bài Lý luận văn học đều yêu cầu học sinh dùng những kiến thức lý luận đã học để soi sáng một khía cạnh trong tác phẩm.
Phần lịch sử văn học trong chương trình và sách giáo khoa Ngữ văn không có vai trò quan trọng như trong các bộ sách giáo khoa trước đây; tri thức lịch sử văn học chỉ cung cấp ngữ cảnh để học sinh đọc hiểu tác phẩm cụ thể. Tuy nhiên, những người biên soạn cũng không hề xem nhẹ tri thức văn học sử. Rõ ràng, trong hệ thống câu hỏi Hướng dẫn học bài, cũng như hệ thống bài tập của sách giáo khoa vẫn có những câu hỏi yêu cầu học sinh vận dụng những hiểu biết về đặc trưng của văn học sử, cũng như về văn hóa để khám phá giá trị tác phẩm. Chẳng hạn, Ngữ văn 10 nâng cao có bài tổng kết về đọc hiểu văn học trung đại. Ở đây, các soạn giả đã lưu ý học sinh cần phải nắm những đặc điểm cơ bản nào về đặc trưng thi pháp văn học trung đại và chỉ dẫn cách vận dụng chúng trong những trường hợp cụ thể để khám phá giá trị, ý nghĩa của tác phẩm. Kèm theo nó là hệ thống bài tập yêu cầu học sinh vận dụng những hiểu biết cụ thể đó để lý giải một số câu thơ, đoạn thơ đã học. Trong bài Tổng kết phương pháp đọc hiểu văn học (Ngữ văn 10 nâng cao, Tập 2), soạn giả viết: “Ngữ cảnh văn hóa là bối cảnh kinh tế, xã hội và văn hóa mà người phát ngôn (ở đây là nhà văn, nhà thơ) sống và sáng tác. Ngữ cảnh này bao hàm lý tưởng sống, quan niệm về văn học, về cái đẹp, các truyền thống văn hóa, truyền thống văn học, ngôn ngữ…Ví dụ, lý tưởng công danh trong bài thơ của Phạm Ngũ Lão, lý tưởng sống hưởng thụ nhàn trong bài thơ của Nguyễn Bỉnh Khiêm, lòng tự hào dân tộc của Nguyễn Trãi trong Đại cáo bình Ngô, tư tưởng thương người, thương thân của Nguyễn Du, thái độ khinh ghét cái nghèo của Nguyễn Công Trứ … đều phải đặt vào bối cảnh xã hội, triết học, tâm lý con người đương thời thì mới hiểu rõ được”.
Sự trình bày của chúng ta cho thấy quan điểm tích hợp đã thấm nhuần trong cấu trúc chương trình và trong từng đơn vị bài học cụ thể của sách giáo khoa. Nó khiến cho giáo viên có thể phát huy được tất cả những kiến thức và kĩ năng liên quan đến dạy học tác phẩm văn chương để tạo hiệu quả học tập cao nhất. Đồng thời, quán triệt nguyên tắc này trong dạy đọc hiểu tác phẩm văn chương cũng chính là cách để phát huy tính tích cực học tập của người học.
Ths. Lê Sử
GV. Khoa Ngữ văn – Đại học Vinh
SULEDHV is offline   Trả lời kèm trích dẫn
Reply


Những người đang xem chủ đề này: 1 (0 thành viên và 1 khách)
 
Công cụ chủ đề
Kiểu hiển thị

Quyền đăng bài
Bạn không thể đăng chủ đề mới
Bạn không thể đăng bài trả lời
Bạn không thể đính kèm
Bạn không thể sửa bài viết của bạn

BB code is On
Smilies are On
[IMG] code is On
HTML code is Off

Nhảy đến diễn đàn

Những chủ đề liên quan
Chủ đề Người khởi xướng Diễn đàn Trả lời Bài cuối
Dạy học văn theo quan điểm tích hợp ở miền nam (1954 – 1975) SULEDHV Ngữ Văn 0 04-12-2010 07:56
Blog dạy học theo dự án của trường Trần Văn Ơn Quận 1 ThiHoa Chương trình ITE (Intel Teach Essentials) 0 07-03-2009 08:20
Phiếu phản hồi sau ngày học tiếp theo (THPT Quốc Học) Bé Nấm TP Huế 7 23-08-2008 21:57
Ý kiến phản hồi những buổi tiếp theo của lớp intel tại trương THPT Thừa Lưu kim ngan Thừa Thiên Huế 0 17-08-2008 15:18
Tiếp theo nè - THPT Hương Thủy nhithai H Hương Thủy 1 14-08-2008 10:04

Tất cả giờ đều quy về GMT +7. Bây giờ là 04:53.


Powered by vBulletin® Version 3.8.3
Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.
Thuộc quyền sở hữu của DạyhọcIntel.net