DạyhọcIntel.net  

Bộ Giáo dục
Đào tạo

Chương trình dạy học
của Intel tại Việt Nam

Tài liệu
Hướng dẫn Kỹ năng

Viện Nghiên cứu Giáo dục
ĐH Sư Phạm TP. HCM

Intel Teach Elements


Trở lại   DạyhọcIntel.net > Góc nghiệp vụ sư phạm > Thảo luận về phương pháp giảng dạy

Reply
 
Công cụ chủ đề Kiểu hiển thị
Old 13-02-2008, 09:19   #1
Dạy học giải quyết vấn đề
ThuNga ThuNga is offline 13-02-2008, 09:19

DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

Dạy học giải quyết vấn đề (DH GQVĐ) là con đường quan trọng để phát huy tính tích cực của HS, là một trong những vấn đề giáo viên chúng ta cần phải làm để đổi mới phương pháp giảng dạy. Nhưng còn rất nhiều giáo viên chúng ta còn mơ hồ về khái niệm cũng như cách thức làm sao để thành công trong quá trình dạy học giải quyết vấn đề.
  • Khái niệm vấn đề và dạy học giải quyết vấn đề
Có nhiều quan niệm cũng như tên gọi khác nhau đối với dạy học giải quyết vấn đề như dạy học nêu vấn đề, dạy học nhận biết và giải quyết vấn đề v.v. Mục tiêu cơ bản của dạy học giải quyết vấn đề nhằm rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề, tất nhiên trong đó cần bao gồm khả năng nhận biết, phát hiện vấn đề. DH GQVĐ không phải là một PPDH cụ thể mà là một quan điểm dạy học.
  • Cấu trúc của quá trình giải quyết vấn đề
Cấu trúc quá trình giải quyết vấn đề có thể mô tả qua các bước cơ bản sau:

Bước 1. Nhận biết vấn đề


Trong bước này cần phân tích tình huống đặt ra, nhằm nhận biết được vấn đề. Trong dạy học thì đó là cần đặt HS vào tình huống có vấn đề. Vấn đề cần được trình bày rõ ràng, còn gọi là phát biểu vấn đề

Bước 2. Tìm các phương án giải quyết


Nhiệm vụ của bước này là tìm các phương án khác nhau để giải quyết vấn đề. Để tìm các phương án giải quyết vấn đề, cần so sánh, liên hệ với những cách giải quyết các vấn đề tương tự đã biết cũng như tìm các phương án giải quyết mới. Các phương án giải quyết đã tìm ra cần được sắp xếp, hệ thống hoá để xử lý ở giai đoạn tiếp theo. Khi có khó khăn hoặc không tìm được phương án giải quyết thì cần trở lại việc nhận biết vấn đề để kiểm tra lại việc nhận biết và hiểu vấn đề.

Bước 3: Quyết định phương án giải quyết


Trong bước này cần quyết định phương án giải quyết vấn đề, tức là cần giải quyết vấn đề. Các phương án giải quyết đã được tìm ra cần được phân tích, so sánh và đánh giá xem có thực hiện được việc giải quyết vấn đề hay không. Nếu có nhiều phương án có thể giải quyết thì cần so sánh để xác định phương án tối ưu. Nếu việc kiểm tra các phương án đã đề xuất đưa đến kết quả là không giải quyết được vấn đề thì cần trở lại giai đoạn tìm kiếm phương án giải quyết mới. Khi đã quyết định được phương án thích hợp, giải quyết được vấn đề tức là đã kết thúc việc giải quyết vấn đề.

Đó là 3 giai đoạn cơ bản của quá trình giải quyết vấn đề. Trong DH GQVĐ, sau khi kết thúc việc giải quyết vấn đề có thể luyện tập vận dụng cách giải quyết vấn đề trong những tình huống khác nhau.

Trong các tài liệu về DH GQVĐ người ta đưa ra nhiều mô hình cấu trúc gồm nhiều bước khác nhau của DH GQVĐ, ví dụ cấu trúc 4 bước sau:
  • Tạo tình huống có vấn đề (nhận biết vấn đề);
  • Lập kế hoạch giải quyết (tìm phương án giải quyết);
  • Thực hiện kế hoạch (giải quyết vấn đề);
  • Vận dụng (vận dụng cách GQVĐ trong những tình huống khác nhau).
  • Vận dụng DH GQVĐ
DH GQVĐ không phải một PPDH cụ thể mà là một quan điểm dạy học, nên có thể vận dụng trong hầu hết các hình thức và PPDH. Trong các phương pháp dạy học truyền thống cũng có thể áp dụng thuận lợi quan điểm DH GQVĐ như thuyết trình, đàm thoại để giải quyết vấn đề. Về mức độ tự lực của HS cũng có rất nhiều mức độ khác nhau. Mức độ thấp nhất là GV thuyết trình theo quan điểm DH GQVĐ, nhưng toàn bộ các bước trình bày vấn đề, tìm phương án giải quyết và giải quyết vấn đề đều do GV thực hiện, HS tiếp thu như một mẫu mực về cách GQVĐ. Các mức độ cao hơn là HS tham gia từng phần vào các bước GQVĐ. Mức độ cao nhất là HS độc lập giải quyết vấn đề, thực hiện tất cả các bước của GQVĐ, chẳng hạn thông qua thảo luận nhóm để GQVĐ, thông qua thực nghiệm, nghiên cứu các trường hợp, thực hiện các dự án để GQVĐ.

Chỉnh sửa lần cuối bởi admin : 05-07-2009 lúc 22:05. Lý do: Trình bày

 
ThuNga's Avatar
ThuNga
Trưởng ban THPT
Points: 20,185, Level: 43 Points: 20,185, Level: 43 Points: 20,185, Level: 43
Activity: 21% Activity: 21% Activity: 21%
Gia nhập: 10-2007
Đơn vị: SGDĐT Lâm Đồng
Bài viết: 398
Cảm ơn: 818
Được cảm ơn 1,051 lần trong 281 bài
Lượt xem: 18925
Trả lời kèm trích dẫn
Old 10-05-2008, 20:23   #2
ThuNga
Trưởng ban THPT
Points: 20,185, Level: 43 Points: 20,185, Level: 43 Points: 20,185, Level: 43
Activity: 21% Activity: 21% Activity: 21%
 
ThuNga's Avatar
 
Gia nhập: 10-2007
Đơn vị: SGDĐT Lâm Đồng
Bài viết: 398
Cảm ơn: 818
Được cảm ơn 1,051 lần trong 281 bài
Mặc định

Muốn vận dụng thành công dạy học giải quyết vấn đề, trước hết bạn phải xác định đây là 1 QUAN ĐIỂM DẠY HỌC chứ không phải là phương pháp dạy học cụ thể.

Có rất nhiều mức độ trong DH GQVĐ:
-Mức độ dễ nhất là thuyết trình vấn đáp: Quan trọng nhất là hệ thống hệ thống câu hỏi hợp lý nhưng phải nêu vấn đề. Cả 3 bước: trình bày vấn đề, tìm phương án giải quyết và giải quyết vấn đề đều do GV thực hiện, HS tiếp thu tương đối thụ động.

-Mức độ cao hơn: Quyết định thành công vẫn là hệ thống câu hỏi. HS tham gia từng phần vào từng bước. HS đã bắt đầu chủ động giải quyết các vấn đề.

-Mức độ cao nhất: HS chủ động cả 3 bước trên nhưng theo sự hướng dẫn của GV.

-Nói chung là mức độ cao GV phải phối hợp nhiều PPDH: hợp tác nhóm, sẽ kết hợp thật tốt PPDH theo dự án, nghiên cứu.

-Tùy nội dung và đối tượng HS mà GV chúng ta sẽ áp dụng mức độ nào và phối hợp những PPDH nào cho hợp lý.
ThuNga is offline   Trả lời kèm trích dẫn
Old 11-05-2008, 22:50   #3
thuybrvt
Lớp lá
Points: 3,333, Level: 16 Points: 3,333, Level: 16 Points: 3,333, Level: 16
Activity: 1% Activity: 1% Activity: 1%
 
Gia nhập: 05-2008
Đơn vị: Trường THPT Nguyễn Du, Châu Đức, BRVT
Bài viết: 23
Cảm ơn: 17
Được cảm ơn 28 lần trong 11 bài
Mặc định

Để hiểu rõ dạy học giải quyết vấn đề là phương pháp dạy học hay là quan điểm dạy học, chúng ta thử xem lại từ điển giáo dục - NXB từ điển bách khoa, 2001 - (trang 320) nói về dạy học iaỉ quyết vấn đề và tại trang 324 nói về quan điểm về phương pháp dạy học.
thuybrvt is offline   Trả lời kèm trích dẫn
Đã cảm ơn thuybrvt:
Old 18-05-2009, 23:31   #4
Ngoisaoxanh
Lớp 10
Points: 5,953, Level: 22 Points: 5,953, Level: 22 Points: 5,953, Level: 22
Activity: 17% Activity: 17% Activity: 17%
 
Ngoisaoxanh's Avatar
 
Gia nhập: 09-2008
Đơn vị: THPT Trần Hưng Đạo _ HN
Bài viết: 225
Cảm ơn: 455
Được cảm ơn 581 lần trong 172 bài
Bài viết blog: 7
Mặc định

Thưa cô Thu Nga! Cô cho em hỏi một câu ạ.
Trong phần Phương pháp bọn em học ở trường, có một phương pháp dạy học là: Phương pháp dạy học nêu vấn đề. Vậy PP dạy học nêu vấn đề và Dạy học giải quyết vấn đề có phải là một không ạ?
Ngoisaoxanh is offline   Trả lời kèm trích dẫn
Đã cảm ơn Ngoisaoxanh:
Old 19-05-2009, 21:52   #5
QuocTu@n
Tổng phụ trách
Points: 117,710, Level: 100 Points: 117,710, Level: 100 Points: 117,710, Level: 100
Activity: 0% Activity: 0% Activity: 0%
 
QuocTu@n's Avatar
 
Gia nhập: 09-2007
Đơn vị: THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm - Quận Ngũ Hành Sơn - TP Đà Nẵng
Bài viết: 1,046
Cảm ơn: 2,840
Được cảm ơn 3,957 lần trong 882 bài
Bài viết blog: 3
Mặc định

Trong quá trình dạy học, người giáo viên tạo ra tình huống có vấn đề, hướng dẫn học sinh cách thức để các em tìm ra cách giải quyết vấn đề (đây là khâu quan trọng bao gồm nhiều hình thức hoạt động, tổ chức của giáo viên).

Tùy tình huống xảy ra trong quá trình học sinh tham gia giải quyết vấn đề mà giáo viên có sự can thiệp kịp thời, đúng lúc để vấn đề nêu ra được giải quyết,

Mình cho rằng việc nêu và giải quyết vấn đề có mối liên hệ chặt chẽ, hiệu quả học tập sẽ phụ thuộc vào việc giải quyết tốt cả hai vấn đề trên,

Thực ra, Dạy học nêu vấn đề và Dạy học giải quyết vấn đề chỉ là cách gọi tên của từng tác giả, về bản chất, mình nghĩ nó không có gì khác nhau lắm, một số tác giả còn gộp chung là Dạy học nêu và giải quyết vấn đề nữa,
__________________
Đi học là hạnh phúc.
QuocTu@n is offline   Trả lời kèm trích dẫn
Đã cảm ơn QuocTu@n:
Old 05-07-2009, 22:00   #6
nguyennga
Cõi vĩnh hằng
Points: 20,378, Level: 43 Points: 20,378, Level: 43 Points: 20,378, Level: 43
Activity: 0% Activity: 0% Activity: 0%
 
nguyennga's Avatar
 
Gia nhập: 10-2007
Đơn vị: THCS Trần Hưng Đạo, ĐN
Bài viết: 1,264
Cảm ơn: 10,147
Được cảm ơn 5,385 lần trong 1,163 bài
Bài viết blog: 11
Mặc định

Thế nào là dạy học nêu vấn đề?
Theo Zinaiđa Iacốplépna Rez thì: “Dạy học nêu vấn đề là một hệ thống các tình huống có vấn đề liên kết với nhau và phức tạp dần lên mà qua giải quyết các tình huống đó học sinh với sự giúp đỡ và chỉ đạo của thầy giáo sẽ nắm được nội dung của môn học, cách thức học môn đó, và phát triển cho mình những đức tính cần thiết để sáng tạo trong khoa học và trong cuộc sống.”
Vậy vấn đề là gì? Có thể hiểu vấn đề là mâu thuẫn giữa sự hiểu biết và không hiểu biết, nó chỉ được giải quyết bằng con đường tìm kiếm lời giải đáp cho những câu hỏi đã nảy sinh ra. Vấn đề trong học tập hình thành từ một khó khăn về lý luận hay thực tiễn mà việc giải quyết khó khăn đó là kết quả của tính tích cực nghiên cứu của bản thân học sinh. Tình huống được tổ chức hợp lý thường là nền tảng của khó khăn này, trong tình huống đó, học sinh được những nhu cầu nhất định hướng dẫn, ra sức khắc phục khó khăn và do đó đạt tới những kiến thức mới và kinh nghiệm mới.

Thế nên, người giáo viên muốn áp dụng dạy học nêu vấn đề trước hết cần phát hiện được “vấn đề” tiềm ẩn trong đơn vị bài học. Từ đó tạo ra tình huống có vấn đề để thu hút sự chú ý và hưởng ứng của học sinh, chuẩn bị cho các hoạt động tiếp theo của quá trình dạy học nêu vấn đề.
__________________
Ai bảo xuân tàn hoa rụng hết
Đêm qua sân trước một cành mai.
nguyennga is offline   Trả lời kèm trích dẫn
Đã cảm ơn nguyennga:
Old 30-07-2009, 17:03   #7
nguyennga
Cõi vĩnh hằng
Points: 20,378, Level: 43 Points: 20,378, Level: 43 Points: 20,378, Level: 43
Activity: 0% Activity: 0% Activity: 0%
 
nguyennga's Avatar
 
Gia nhập: 10-2007
Đơn vị: THCS Trần Hưng Đạo, ĐN
Bài viết: 1,264
Cảm ơn: 10,147
Được cảm ơn 5,385 lần trong 1,163 bài
Bài viết blog: 11
Thumbs up Dạy học nêu vấn đề trong môn Ngữ văn

Hôm nay xin được trình bày với thầy cô về việc dạy học nêu vấn đề trong một bộ môn cụ thể, đó là môn Ngữ văn trong nhà trường phổ thông. Không nằm ngoài thông lệ, bộ môn Ngữ văn cũng đòi hỏi người giáo viên muốn đạt hiệu quả trong tiết dạy của mình thì phải vận dụng nhiều phương pháp dạy học trong đó có phương pháp dạy học nêu vấn đề.

Tình huống có vấn đề trong tác phẩm văn chương

Tác phẩm văn chương dù nhỏ nhất là một câu tục ngữ hay lớn nhất là một tiểu thuyết nhiều tập được trích đoạn thì cũng có vấn đề nội dung, nghệ thuật. Nhiệm vụ đầu tiên của giáo viên là phát hiện ra vấn đề. Nhưng nếu không biến “vấn đề” thành yếu tố của “tình huống có vấn đề” thì cũng chưa thể có dạy học nêu vấn đề.
Tất nhiên từ tình huống có vấn đề khái quát đến tình huống có vấn đề trong tác phẩm văn chương cũng có những sự khác biệt do đặc thù của bộ môn quy định. Có 7 loại tình huống khác nhau. Điều quan trọng là người giáo viên đưa học sinh vào hoàn cảnh phát hiện ra cái chưa biết, có nhu cầu khám phá phát hiện và có khả năng khám phá được, như thế là người giáo viên đã tạo ra tình huống có vấn đề.

Trước hết phải kể đến là tình huống bất ngờ:
Tình huống bất ngờ được tạo ra bằng các sự kiện bất ngờ hoặc bất bình thường. Bản thân tình huống này đã chứa đựng yếu tố lý thú và gây hưng phấn cho học sinh. Chẳng hạn, theo thông lệ, xưa nay ai cũng nghĩ đôi trai tài gái sắc gặp nhau lần đầu tiên thường trong một khung cảnh nên thơ để mở đầu cho một mối quan hệ tốt đẹp. Ta hãy xem trong Truyện Kiều, Nguyễn Du đã để Thuý Kiều và Kim Trọng gặp nhau như thế nào trong lần đầu tiên. Họ gặp nhau trong ngày hội xuân thật đẹp, thật vui:

“Cỏ non xanh tận chân trời

Cành lê trắng điểm một vài bông hoa...”

“...Dập dìu tài tử gia nhân

Ngựa xe như nước áo quần như nêm...”

Khung cảnh ấy, không khí ấy quả là tuyệt vời cho một cuộc gặp gỡ lần đầu. Nhưng không hẳn là thế. Hãy đọc tiếp, đọc kỹ hơn bạn sẽ thấy, Kim - Kiều không gặp nhau lúc ấy mà mãi đến tận lúc ra về, khi hội đã tan, cảnh đã tàn:

“...Dầu dầu ngọn cỏ nửa vàng nửa xanh”

“...Một vùng cỏ áy bóng tà

Gió hiu hiu thổi một vài bông lau”

Không khí trước khi đôi trai tài gái sắc gặp gỡ sao lại:

“Ở đây âm khí nặng nề

Bóng chiều đã ngả dặm về còn xa”

Đã thế, Kiều lại vừa đi qua mộ Đạm Tiên, vừa khóc thương cho số kiếp một con người “Sầu tuôn đứt nối châu sa vắn dài”.
Vấn đề đặt ra là tại sao Nguyễn Du lại để cho Thuý Kiều và Kim Trọng gặp nhau trong khung cảnh như vậy? Đấy chính là tình huống bất ngờ, chắc chắn sẽ gây hứng khởi cho học sinh. Bởi lẽ ai cũng tưởng rằng Nguyễn Du yêu quí các nhân vật của mình thì ông phải phác hoạ lên một cảnh thật đẹp, thật thơ mộng, thật trong sáng để làm nền cho mối tình đầu trong sáng mãnh liệt. Ngờ đâu!... Từ đó dẫn dắt học sinh phân tích để thấy rằng đây chính là sự cao tay của Nguyễn Du khi đặt vấn đề tương phản chứ không tương hợp giữa cảnh và tình và nhờ đó mà càng đề cao mối tình đầu trong trắng Kim-Kiều
(Tài liệu tham khảo: Vận dụng dạy học nêu vấn đề trong giảng văn – Vũ Nho)
__________________
Ai bảo xuân tàn hoa rụng hết
Đêm qua sân trước một cành mai.

Chỉnh sửa lần cuối bởi nguyennga : 05-08-2009 lúc 19:40
nguyennga is offline   Trả lời kèm trích dẫn
Đã cảm ơn nguyennga:
Old 09-05-2012, 00:11   #8
tuycacbac
Lớp mầm
Points: 42, Level: 1 Points: 42, Level: 1 Points: 42, Level: 1
Activity: 3% Activity: 3% Activity: 3%
 
Gia nhập: 05-2012
Đơn vị: Thành
Bài viết: 1
Cảm ơn: 0
Được cảm ơn 0 lần trong 0 bài
Mặc định

Trích dẫn:
Nguyên bản bởi nguyennga Xem bài viết
Thế nào là dạy học nêu vấn đề?
Theo Zinaiđa Iacốplépna Rez thì: “Dạy học nêu vấn đề là một hệ thống các tình huống có vấn đề liên kết với nhau và phức tạp dần lên mà qua giải quyết các tình huống đó học sinh với sự giúp đỡ và chỉ đạo của thầy giáo sẽ nắm được nội dung của môn học, cách thức học môn đó, và phát triển cho mình những đức tính cần thiết để sáng tạo trong khoa học và trong cuộc sống.”
Vậy vấn đề là gì? Có thể hiểu vấn đề là mâu thuẫn giữa sự hiểu biết và không hiểu biết, nó chỉ được giải quyết bằng con đường tìm kiếm lời giải đáp cho những câu hỏi đã nảy sinh ra. Vấn đề trong học tập hình thành từ một khó khăn về lý luận hay thực tiễn mà việc giải quyết khó khăn đó là kết quả của tính tích cực nghiên cứu của bản thân học sinh. Tình huống được tổ chức hợp lý thường là nền tảng của khó khăn này, trong tình huống đó, học sinh được những nhu cầu nhất định hướng dẫn, ra sức khắc phục khó khăn và do đó đạt tới những kiến thức mới và kinh nghiệm mới.

Thế nên, người giáo viên muốn áp dụng dạy học nêu vấn đề trước hết cần phát hiện được “vấn đề” tiềm ẩn trong đơn vị bài học. Từ đó tạo ra tình huống có vấn đề để thu hút sự chú ý và hưởng ứng của học sinh, chuẩn bị cho các hoạt động tiếp theo của quá trình dạy học nêu vấn đề.
Cô làm ơn cho hỏi tên tiếng Nga và tên tiếng Anh của tác giả Zinaiđa Iacốplépna Rez là gì? Và tài liệu mà cô tham khảo để có đoạn trích trên đây là tài liệu nào, nếu là tiếng Anh thì càng tốt.

Cảm ơn cô nhiều.

Em.
tuycacbac is offline   Trả lời kèm trích dẫn
Old 24-06-2012, 10:19   #9
nguoithay
Lớp 1
Points: 1,971, Level: 12 Points: 1,971, Level: 12 Points: 1,971, Level: 12
Activity: 0% Activity: 0% Activity: 0%
 
Gia nhập: 05-2012
Đơn vị: Quảng Bình
Bài viết: 49
Cảm ơn: 5
Được cảm ơn 52 lần trong 17 bài
Mặc định

Đúng ra thì:
+ Nêu vấn đề là:giáo viên tạo ra tình huống tức đề tạo hứng thú cho học sinh muốn tìm hiểu muốn khám phá vấn đề đó. Mà để học sinh có được hứng thú đó thì giáo viên là người phải có những phương pháp gây hứng thú cho học sinh bằng cách tạo tình huống có vấn đề mật cách lôi cuốn
+ Giải quyết vấn đề là Học sinh tự giả quyết vấn đề túc là tình huống mà giáo viên vừa đưa ra. để làm được điều đó thì giáo viên phải dẫn dắt học sinh bằng các xâu chuổi những kiến thức liên quan mà học sinh đã được học.
Tóm lại: Giáo viên đưa ra tình huống có vấn đề và học sinh giải quyết dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
nguoithay is offline   Trả lời kèm trích dẫn
Reply


Những người đang xem chủ đề này: 1 (0 thành viên và 1 khách)
 
Công cụ chủ đề
Kiểu hiển thị

Quyền đăng bài
Bạn không thể đăng chủ đề mới
Bạn không thể đăng bài trả lời
Bạn không thể đính kèm
Bạn không thể sửa bài viết của bạn

BB code is On
Smilies are On
[IMG] code is On
HTML code is Off

Nhảy đến diễn đàn

Những chủ đề liên quan
Chủ đề Người khởi xướng Diễn đàn Trả lời Bài cuối
Những tình huống sư phạm - Sự giải quyết Xuân Hùng Câu chuyện giáo dục 9 22-11-2008 20:08
Cuộc sống = lựa chọn + quyết định của bạn namdat Câu chuyện giáo dục 0 25-09-2008 11:10
Bí quyết sử dụng máy in Vo Nga Phần cứng 1 09-08-2008 23:19
Quyết tâm... HoanDateh Góc cười 0 24-07-2008 21:23

Tất cả giờ đều quy về GMT +7. Bây giờ là 22:13.


Powered by vBulletin® Version 3.8.3
Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.
Thuộc quyền sở hữu của DạyhọcIntel.net